Κάτι κρυφό μυστήριο

Καρολίνα Μέρμηγκα 

εκδ Μελάνι 2019

και

Η σκιά του Κυβερνήτη

Άρης Σφακιανάκης

εκδ Κέδρος 2019

Δεν υπάρχει κανένας που να έχει προσπαθήσει να προσεγγίσει τον Καποδίστρια λογοτεχνικά και να μην έχει καταβαραθρωθεί. Ούτε ο άφταστος Καζαντζάκης ξέφυγε από τον κανόνα. Θα τον προσκυνάμε πάντα για τον «Αλέξη Ζορμπά», τον «Καπετάν Μιχάλη», το «Ο Χριστός ξανασταυρώνεται». Αλλά το «Καποδίστριας»; Ποιος το έχει διαβάσει; Κανείς. «Μα είναι θεατρικό» υπάρχει ο αντίλογος. Και πάλι. Γιατί κανένας θίασος δεν το ανεβάζει τα τελευταία χρόνια;

Τι είναι αυτό που μας δυσκολεύει να μιλήσουμε για τον Καποδίστρια; 

Μήπως επειδή η λογοτεχνία λατρεύει εκείνους που έχουν μεγάλα, ωραία λόγια να μας πουν, αλλά όχι τους ανθρώπους των έργων; Ποιος επινοητικός νους μπορεί να γράψει μια ενδιαφέρουσα ιστορία για κάποιον που -σε λιγότερο από τέσσερα χρόνια- πρόλαβε και έστησε μια ολόκληρη κρατική μηχανή; Για έναν κοσμοκαλόγερο που η λάμπα στο γραφείο του δεν έσβηνε ποτέ, που όλη την μέρα έγραφε διατάγματα κι επιστολές και όλη την νύχτα σχεδίαζε εκείνα που θα έκανε την επόμενη μέρα; 

Μήπως επειδή οι αποτελεσματικοί τεχνοκράτες (που δεν έχουν ούτε μια γρατζουνιά στο πεδίο της μάχης να περηφανευτούν, που δεν έχουν χάσει ούτε έναν δικό τους στην Επανάσταση) δεν φέρνουν ρίγη στις ψυχές εκείνων που έχουν μάθει να ψηφίζουν με το θυμικό και όχι με τη λογική; Κι ας ξέρουν κι οι πέτρες πως χωρίς την δική τους παρέμβαση η Επανάσταση θα είχε πνιγεί στο αίμα πριν καν αρχίσει...

Μήπως επειδή υποψιαζόμαστε ότι ο Καποδίστριας θα έμενε για πάντα στη συνείδησή μας ως "τύραννος" και "δικτάτορας" αν δεν τον δολοφονούσαμε; Θα τον εκτιμούσαμε (Αλλοίμονο! μας έφερε στο πιάτο ανεξαρτησία και βιώσιμα σύνορα), αλλά δεν θα τον βλέπαμε ως τον άγιο της πολιτικής μας ζωής;

Η Καρολίνα Μέρμηγκα και ο Άρης Σφακιανάκης γλιστρούν επιδέξια από τους σκοπέλους στους οποίους έχουν πέσει όσοι δοκίμασαν να γράψουν για τον  Ιωάννη Καποδίστρια.

Ο Σφακιανάκης επιλέγει -σοφά- σαν πρωταγωνιστή της ιστορίας του, όχι τον Καποδίστρια, αλλά ένα πρόσωπο φανταστικό(με όλες τις έννοιες), έναν διασκεδαστικό συνοδοιπόρο, έναν σκοτεινό σωματοφύλακά, κάποιον που έχει πολλά μυστικά να κρύψει. Ο Πέτρος Σκοτεινός είναι καιροσκόπος, υπολογιστής, τυχοδιώκτης, λάγνος εραστής, ένα «λαμόγιο». Ένας χαρακτήρας αντίθετος του Κυβερνήτη (μια σκούρα σκιά, ένα φωτογραφικό αρνητικό του). Ταυτόχρονα είναι και σαν ένας άνθρωπος να προσγειώθηκε από τον ουρανό του εικοστού πρώτου αιώνα στην γη του δέκατου ένατου. Να σχολιάζει και να απορεί με τα περίεργα που βλέπει κι ακούει. «Μα πόσες φορές πια θα πει την λέξη «πατρίδα»;» να λέει για την επίμονη φιλοπατρία του εργοδότη του. Ο Σφακιανάκης κρύβει πετυχημένα τις ώρες ιστορικής έρευνας που έχει κάνει πίσω από καλής ποιότητας χιούμορ, ειρωνεία και μυστήριο. Το βιβλίο του είναι ένα παιχνιδιάρικο, προκλητικό ανάγνωσμα  για όλους. Αλλά για έφηβους και νέους, που νιώθουν μια περιέργεια για την ιστορία, αλλά τα ατέλειωτα χασμουρητά δεν θα τους αφήσουν ποτέ να την μάθουν από το σχολικό βιβλίο, είναι ι-δα-νι-κό.

Η Καρολίνα Μέρμηγκα θα γινόταν μια θαυμάσια ιστορικός, αν δεν ήταν μια θαυμάσια δημοσιογράφος και συγγραφέας. Η ιστορική της έρευνα δεν φαίνεται από την βιβλιογραφία που παραθέτει στο τέλος του βιβλίου της. Είναι –είμαι βέβαιη-  ενδεικτική. Οι τυχαίες παρατηρήσεις της, οι λεπτές επισημάνσεις της την προδίδουν. Στην δική της ιστορία η εικόνα του Καποδίστρια σκίζεται σε χίλια κομμάτια, γίνεται ένα χρωματιστό βιτρώ. Καθένας από αυτούς που τον συνάντησαν, ο παιδικός του φίλος, ο γραμματέας του, η Μαντώ Μαυρογένους, η Ντάρια Λίβεν, η Ρωξάνδρα, καταθέτει την δική του ματιά, το δικό του κρυσταλλάκι. Η Μέρμηγκα κρατάει το βιτρώ της βροντοφωνάζοντας: Μην ψάχνεις την ιστορική αλήθεια για τον Ιωάννη. Μην την ψάχνεις για κανέναν. Δεν βλέπεις ότι το μόνο που έχουμε είναι απλά εκδοχές της;

Εκεί που όλοι οι συγγραφείς αποτυγχάνουν -και θ΄αποτύχουν κι άλλοι στο μέλλον- είναι στο ότι όταν διαβάζουμε για τον Καποδίστρια δεν θέλουμε να μάθουμε την ιστορία του. Δεν θέλουμε να ξέρουμε για την μεγαλειώδη καριέρα του στην αυλή του Τσάρου, για τους ιδιοφυείς χειρισμούς του προς όφελος της ελληνικής υπόθεσης, ούτε ακόμα για τον πλατωνικό του έρωτα με την Ρωξάνδρα. Το μόνο που θέλουμε είναι να μπουν οι λέξεις στην κατάλληλη σειρά για να απελευθερώσουν τα ποτάμια δακρύων που θέλουμε να χύσουμε. Μήπως και ξεπλυθεί η ντροπή μας που τον σφάξαμε στις πλάκες του Ναυπλίου μια νύχτα του Σεπτέμβρη. Κι ας ήταν χάραμα.

 

Ο πρίγκηπας με το φλιτζανάκι

 

Ο πρίγκηπας με το φλιτζανάκι

Emilie de Turckheim

Μετάφραση Ρούλα Γεωργακοπούλου

Εκδ.Πόλις 2020

 

Ζω σε μια πολυπολιτισμική γειτονιά. Φιλιππινέζοι, Πακιστανοί, Αλβανοί και Έλληνες συνυπάρχουν αρμονικά με τους πολλούς τουρίστες που σέρνουν χαρούμενα τις βαλίτσες τους στο καντούνι. Ανταλλάσσουμε ευγενικά χαμόγελα, κάποιες φορές και μια τυπική «καλημέρα». Από την πλευρά μου απροσποίητη. Πραγματικά εύχομαι να έχουν και να έχουμε μια όμορφη μέρα. Δεν θεωρώ τον εαυτό μου ρατσιστή. Όμως θα άνοιγα το σπίτι μου σε οποιονδήποτε από τους γείτονές μου; Θα μπορούσα να κοιμάμαι γαλήνια στο δωμάτιό μου ή να κάνω το μπάνιο μου όταν στην άλλη πλευρά του τοίχου κοιμάται ένας άνθρωπος που δεν είναι οικογένειά μου; Θα τον άφηνα στο άδειο σπίτι μου για να πάω διακοπές; Να ανοίγει τα συρτάρια μου; Να χαζεύει τις φωτογραφίες μου; Μπορώ να κάνω αυτό που έκανε η Emilie;

Η Emilie και ο σύζυγός της μαζί με τα δυο αγόρια τους αποφάσισαν να φιλοξενήσουν τον Ρεζά, Αφγανό πρόσφυγα, για έναν χρόνο στο σπίτι τους. Η Emilie δεν προσποιείται την φιλάνθρωπη και την προοδευτική. Το βιβλίο της είναι η πραγματική καταγραφή στο ημερολόγιό της του χρόνου που πέρασε με τον Ρεζά.

Ο Ρεζά είναι ένας υποδειγματικός φιλοξενούμενος. Έχει χαρτιά. Έχει δουλειά. Είναι νέος. Είναι όμορφος. Είναι ευγενικός, έντιμος. Τον φαντάζομαι σαν έναν Αντετοκούνμπο από το Αφγανιστάν. Φεύγει το πρωί από το σπίτι πατώντας στα ακροδάχτυλα για να μην ξυπνήσει την οικογένεια. Τους μαγειρεύει εξωτικά φαγητά. Προσπαθεί να μάθει γαλλικά. Όπως έμαθε λίγα ελληνικά γιατί πίστευε ότι θα έμενε στην Ελλάδα. Αλλά οι αστυνομικοί στην Ελλάδα χτυπάνε, είπε στην Emilie. Όπως έμαθε νορβηγικά γιατί πίστευε ότι θα έμενε στην Νορβηγία. Αλλά όχι. Δεν είχε χαρτιά. Δεν μιλάει για τον πόλεμο, για την μητέρα του. Μόνο στην μητέρα της Emilie εξομολογείται. Έφυγαν τρέχοντας από το Αφγανιστάν για να γλιτώσουν. Αυτός και η μάνα. Η υπόλοιπη οικογένεια χαμένη. Στα σύνορα με την Τουρκία πλήρωσαν τον λαθρέμπορο. Η μητέρα χάθηκε. Ο Ρεζά την περίμενε. Την περίμενε. Την περίμενε. Έντεκα χρονών. Τον σπρώχνουν να μπει στη βάρκα. Η βάρκα βουλιάζει στην Μεσόγειο. Η Emilie τον ονειρεύεται να κολυμπάει προς την ακτή κάτω από ένα ολόγιομο φεγγάρι. Η Ευρώπη τέτοια νυχτερινά μπάνια ξέρει.

-Όχι φεγγάρι, λέει ο Ρεζά με τα σπαστά γαλλικά του. Μαύρο σκοτάδι. Κόσμος πολύς. Σε πατάνε στο κεφάλι. Κόσμος πνίγεται. Σώματα νεκρά γύρω σου. Δεν θέλεις να γίνεις ένα από αυτά.

Όχι δεν έχει φεγγάρι για ένα παιδί που φεύγει μόνο από το Αφγανιστάν. Μόνο δρόμο. Τουρκία. Ελλάδα. Νορβηγία. Γαλλία. Ο Ρεζά των 11 έχει φτάσει 22. Και δεν ξέρει τι έγινε η μάνα.

-Να δούμε το κανάλι των προσφύγων, του λέει η Emilie.

Δεν είναι έτοιμος. Φοβάται ότι θα δει την εικόνα της στους οριστικά νεκρούς; Η εικόνα της έχει ξεθωριάσει μέσα του; Φοβάται ότι δεν θα την αναγνωρίσει;

Τα γαλλικά του Ρεζά μπορούν να περιγράψουν την πείνα, την δίψα, το κρύο, την ζέστη. Αλλά γι΄αυτά τα λεπτά αισθήματα της καρδιάς δεν φτάνουν.

Κλείνοντας το βιβλίο εύχομαι αυτό που εύχεται και η Emilie. Να μπορέσει το σύστημα κοινωνικής πρόνοιας της Γαλλίας, της Ευρώπης να αντέξει ανθρώπους σαν τον Ρεζά, που φεύγουν κυνηγημένοι από πόλεμο, από φτώχεια και ψάχνουν ασφάλεια για να δουλέψουν και να ζήσουν με αξιοπρέπεια. Εύχομαι να γίνω κι εγώ σαν την Emilie. Άνθρωπος με ανοιχτή καρδιά. Τώρα που ο πόλεμος φτάνει στη θάλασσά μας και χτυπάει την πόρτα μας, αν εγώ ή το παιδί μου βρεθούμε νύχτα σε θάλασσα χωρίς φεγγάρι μακάρι να βρεθεί κάποια Emilie να ανοίξει το σπίτι της, μια Emilie που να μπορεί να κοιμάται χωρίς φόβο στην άλλη πλευρά του τοίχου.

Τα αγόρια του Νίκελ - Nina

 

Τα αγόρια του Νίκελ

Colson Whitehead

Εκδ Ίκαρος, 2020

Μετάφραση Μυρτώ Γκανά

 

Nina

Σκηνοθεσία - Σενάριο : Cynthia Mort

2016

 

Τη νύχτα βλέπω την ταινία «Nina», μια βιογραφία της Νίνα Σιμόν. Άνευρο σενάριο, ανέμπνευστη σκηνοθεσία. Το μόνο που με συγκινεί είναι οι στίχοι των τραγουδιών. Σίγουρα έχω και πιο παλιά σιγοτραγουδήσει το «it s a new dawn-it s a new day-it s a new life-and i feel good». Αλλά η ταινία με βοηθάει να διαβάσω για πρώτη φορά τους στίχους μέσα σε ένα κοινωνικό πλαίσιο. Υποψιάζομαι την ορμή τους. Κρίμα που η λεπτεπίλεπτη σικ Zoe Sandana δεν σπάει την οθόνη ως φλεγόμενη καλλιτέχνης

Η Νίνα σπουδάζει κλασική μουσική από μικρό παιδί με στόχο να γίνει δεκτή στο Πανεπιστήμιο Curtis και να γίνει η πρώτη μαύρη κλασική πιανίστρια. Στην πρώτη της δημόσια συναυλία απαιτεί οι γονείς της να καθίσουν στις πρώτες θέσεις. Θέσεις που επιτρέπονται μόνο για τους λευκούς. Η Νίνα τα κάνει όλα σωστά. Μελετά οκτώ ώρες την ημέρα. Χωρίς φίλους, χωρίς διασκέδαση. Αυτή και το πιάνο της. Είναι τόσο βέβαιη ότι θα γίνει δεκτή που η οικογένειά της μετακομίζει κοντά στο πανεπιστήμιο για να είναι μαζί της. Όμως, όταν είσαι μαύρος στην Αμερική, τίποτα δεν είναι βέβαιο. Το Curtis την απορρίπτει. «My skin is black. My hair is wooly». Η Νίνα αναγκάζεται να παίξει σε νυχτερινά κλαμπ για να κερδίσει χρήματα. Θα είναι μόνο για ένα καλοκαίρι, σκέφτεται. Αλλά η επιτυχία της είναι τέτοια που δεν σταματά να παίζει όλη της τη ζωή.

Γιατί αυτή η γυναίκα έχει τόση οργή; Αναρωτιέμαι.

Απαιτεί από το ακροατήριο να την ακούει χωρίς να μιλά. «Απαιτώ κι αξίζω την προσοχή σας» φωνάζει. Και αν κάποιος δεν υπακούσει βγάζει μαχαίρι και τον κόβει. Φταίει η διπολική διαταραχή της; Το αλκοόλ; Τα ναρκωτικά; Όχι. «Όταν παίζω χρειάζομαι απόλυτη συγκέντρωση για να δώσω το καλύτερο δυνατό αποτέλεσμα. Αν μιλάνε και δεν με προσέχουν δεν αξίζουν τη μουσική μου. Να φύγουν. Δεν πειράζει θα έρθουν άλλοι» λέει. Η χαρισματική Νίνα είναι μία μαύρη γυναίκα που σέβεται τον εαυτό της και απαιτεί να την σεβαστούν κι οι άλλοι. Ακούει τα κηρύγματα του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Πείθεται ότι έχει φτάσει μια νέα εποχή. Αλλά δεν μπορεί να έρθει με την αγάπη και την αυτοθυσία για την οποία μιλάει ο Κινγκ. Αλλά με την βία για την οποία μιλάει ο γείτονάς της, Μάλκολμ Χ. «Είμαι ένας non non-violent άνθρωπος» λέει στον αιδεσιμότατο όταν συναντιούνται. «Δεν πειράζει αδελφή. Δεν χρειάζεται να είσαι τίποτα άλλο» της απαντάει εκείνος.

 

Το επόμενο πρωί διαβάζω το βιβλίο του Whitehead για τα αγόρια του Νίκελ.

Ο ήρωας, ο Έρλγουντ ζει την ίδια εποχή με την Νίνα. Ακούει κι αυτός τα λόγια του Κινγκ σε δίσκο της γιαγιάς του. Πείθεται πως η ελευθερία, το τέλος του φόβου είναι κοντά. Ζει με τη γιαγιά του στη Φλόριντα. Διαβάζει βιβλία, εφημερίδες, κόμιξ, δουλεύει και κάνει οικονομίες για το Πανεπιστήμιο. Ο καθηγητής του του δίνει την ευκαιρία να παρακολουθήσει μαθήματα στο κολέγιο.

Ο Έρλγουντ, όπως και η Νίνα, τα κάνει όλα σωστά.

Είσαι «black, gifted and young». Τι έχεις να φοβηθείς; Η ψυχή σου είναι άσπιλη. Ένας ολόκληρος κόσμος σε περιμένει, τραγουδάει η Νίνα.

Όχι αν είσαι μαύρος στην Αμερική του 60. Όχι αν είσαι μαύρος γενικά. Όχι αν είσαι εκτός του συστήματος γενικότερα.

Η Νίνα, που την έχουν κλέψει ατζέντηδες και δισκογραφικές, κυκλοφορεί με τα λεφτά της σε μια βαλίτσα. Μένει σε έναν γάμο που τρώει ξύλο. Θα μπορούσε να παίζει  Μπαχ και Σοπέν σε χώρους τέχνης και παίζει μέσα σε καπνούς τσιγάρων μέχρι τα χαράματα. Ο Έρλγουντ κάνει ότοστοπ. Βρίσκεται στο λάθος μέρος τη λάθος στιγμή. Που τον οδηγεί γραμμή στο αναμορφωτήριο του Νίκελ.

Για 260 σελίδες εύχεσαι με όλη σου την καρδιά ο Έρλγουντ να βγει γρήγορα από τη φυλακή και να γυρίσει στη γιαγιά του και το κολέγιό του τραγουδώντας

Scent of the pine

Birds flying high

you know how I feel

 «Αν τα κάνω όλα όπως πρέπει; Αν ακολουθήσω όσα λέει ο αιδεσιμότατος; Αν είμαι φιλομαθής, πειθαρχημένος; Θα βγω από εδώ και θα συνεχίσω τη ζωή μου από εκεί που την άφησα Και δεν θα σκεφτώ το Νίκελ ποτέ ξανά»

Κλαις για όλα τα αγόρια του Νίκελ. Για τον Γκριφ που δεν ξέρει να μετράει τους γύρους του μποξ και βρίσκεται στον Λευκό Πύργο. Για τον Κλέιτον που δεν αντέχει άλλη σεξουαλική κακοποίηση στην οδό των Ερωτευμένων και αποδρά. Για όλα τα μαύρα παιδιά που βρίσκονται χρόνια μετά στον Λόφο με τα Σπιρούνια, ακόμα και για εκείνα που επιβιώνουν, αλλά γίνονται διαλυμένοι άντρες, που μπαινοβγαίνουν σε φυλακές, σε γάμους, στο πετσί τους. Έχεις, όμως, την ελπίδα. Ο Έρλγουντ θα τα καταφέρει. Θα γίνει ένας θείος Φιλ, το πρώτο παιδί του ένας Πρίγκηπας του Μπελ Ερ, το δεύτερο ένας Μάικλ Τζόρνταν, το τρίτο μια Μισέλ Ομπάμα.

 

Θέλεις απαντήσεις; Ήρθε η νέα αυγή που ευαγγελιζόταν ο Κινγκ; Δεν χρειάζεται να ανοίξεις καμία εφημερίδα για να διαβάσεις για τη δολοφονία του Φλόιντ ή για το Black lives matter. Η απάντηση είναι στους στίχους της Νίνα. Που τραγουδιούνται ακόμα, που δεν λένε να ξεχαστούν, που δεν λένε να γίνουν ντεμοντέ. Που ακόμα κι ο προνομιούχος Kanye West τους νιώθει και τους συστήνει στη νέα γενιά.

Κι αν ως Έλληνας νιώθεις ότι δεν σε αφορά ο ρατσισμός της Αμερικής του Τραμπ, απλά σκέψου για τα χιλιάδες ασυνόδευτα παιδιά που κυκλοφορούν γύρω σου, τα τσιγγανάκια που ζητιανεύουν και διώχνεις από το τραπέζι σου. Πόσο ενδιαφέρεσαι για το αν θα καταλήξουν σε έναν λόφο με σπιρούνια; Πόσο ενδιαφέρομαι κι εγώ;

 

The two Popes

The Two Popes, 2019

Σκηνοθεσία : Fernando Ferreira Meirelles

Σενάριο : Anthony McCarten  

Θα παρακολουθούσα ποτέ μια ταινία με πρωταγωνιστές δύο άντρες ενενήντα και ογδόντα ετών αντίστοιχα να μοιράζονται τα βάσανά τους; 

Όχι. Θα μου ακουγόταν βαρετό.

 Εκτός αν ήταν το "Ο Σωφέρ της κυρίας Νταίζη"...Και πάλι δύσκολα.

Θα παρακολουθούσα μια τέτοια  ταινία με πρωταγωνιστές δύο άντρες εκπροσώπους της Εκκλησίας; Όχι και πάλι όχι. Θα μου ακουγόταν διπλά βαρετό.

Θα παρακολουθούσα μια τέτοια ταινία αν τους πρωταγωνιστικούς ρόλους είχαν ο Άντονι Χόπκινς και ο Τζόναθαν Πράις;

Ίσως... αλλά όχι.

Προφανώς σαν εμένα σκέφτονται και πολλοί άλλοι. Γι΄αυτό και το Netflix, παραγωγός της ταινίας The two Popes, δεν έβγαλε την ταινία στους κινηματογράφους.

Κι όμως η ταινία στα χέρια του mad4biographies, Anthony McCarten, γίνεται μια ιστορία-που-δεν -μπορείς-να-σταματήσεις-να-βλέπεις-μέχρι-να-φτάσεις-στο-τέλος.

O Anthony McCarten, σεναριογράφος των
The theory of everything,
 The darkest hour, Bohemian Rhapsody

.

Όλα ξεκινούν όταν ο Πάπας Ιωάννης Παύλος πεθαίνει και πρέπει να αποφασιστεί ποιος θα τον διαδεχτεί. Ο Γερμανός Ράτζιγκερ φαίνεται να είναι η επικρατέστερη υποψηφιότητα. Επιφανής ακαδημαϊκός θεολόγος, έμπιστος και σύμβουλος του εκλιπόντος Πάπα, πρωταγωνιστής για δεκαετίες στα σαλόνια του Βατικανό. Κάποιες, λίγες, ψήφοι διαμαρτυρίας πηγαίνουν στον προοδευτικό Αργεντίνο Μπεργκόλιο, αλλά δεν αποτελούν σοβαρή απειλή για τον συντηρητικό υποψήφιο για τον παπικό θρόνο. Ο λευκός καπνός που βγαίνει καθησυχάζει τους ευσεβείς καθολικούς. Habemus papem : τον Ράτζιγκερ που βαπτίζεται Πάπας Βενέδικτος. 

Οκτώ χρόνια μετά την εκλογή του ο Πάπας Βενέδικτος μοιάζει να λυγίζει κάτω από το βάρος των παπικών υποχρεώσεων. Ο οικονομικός του σύμβουλος κατηγορείται για οικονομικά σκάνδαλα και ο ίδιος για συγκάλυψη παιδοφιλικών σκανδάλων. Σε όλα αυτά έρχεται να προστεθεί και το γήρας.

Παρακολουθώντας τον να γευματίζει στην εξοχική του κατοικία στο Castell Gandolfo  σκέφτομαι ότι δεν θα παραιτούμουν από αυτή την γεμάτη πολυτέλεια ζωή ακόμα και αν βούιζαν κονκλάβιο, εφημερίδες και πιστοί για τα σκάνδαλά μου. Πως να εγκαταλείψεις αυτή την μαγευτική θέα στη λίμνη του ανενεργού ηφαιστείου Albano; Τις μετακινήσεις με ελικόπτερο; Τις υποκλίσεις και το δέος που τα λευκά σου άμφια προκαλούν;

Το ίδιο πρέπει να σκέφτονται και οι Πάπες όλων των εποχών γιατί εκείνοι που υπέβαλαν παραίτηση μετριούνται στα δάχτυλα του ενός χεριού. Κάτι ψελλίζουν για το βαρύ καθήκον που τους ανέθεσε ο Θεός και ότι ο Ιησούς δεν μπορούσε να παραιτηθεί από την Σταύρωση. Αλλά διατηρώ τις αμφιβολίες μου. 

Ο Βενέδικτος γίνεται ο πρώτος Πάπας που σκέφτεται να παραιτηθεί των καθηκόντων του. Καλεί τον Αργεντίνο Μπεργκόλιο, τον ιδεολογικό του αντίπαλο, που του ασκεί κριτική όλα αυτά τα χρόνια, να τον επισκεφτεί.

Από ένα παράδοξο της μοίρας ο Μπεργκόλιο είχε ήδη κλείσει εισιτήριο να ταξιδέψει στην Ρώμη για να τον παρακαλέσει να κάνει δεκτή την παραίτησή του.

 Άλλος ένας άνθρωπος της Εκκλησίας που κουράστηκε.

Hopkins και Pryce, Βενέδικτος και Φραγκίσκος

Οι δυο άντρες συναντιούνται με αντικρουόμενα κίνητρα. Ο Βενέδικτος θέλει να παραιτηθεί υπέρ του Μπεργκόλιο. Ο Μπεργκόλιο θέλει να παραιτηθεί γενικώς.

Οι βουλές του Κυρίου δεν είναι άγνωστες. Η ταινία δεν έχει σασπένς. Όλοι ξέρουμε ότι ο Βενέδικτος παραιτήθηκε (μια ιδιότυπη παραίτηση που συνεχίζει να κάνει χρήση όλων των προνομίων του-ενισχύοντας τις σκέψεις μου για το πόσο δύσκολα αποχωρίζεσαι ελικόπτερα και παλάτσα). Και ότι νέος Πάπας εκλέχτηκε ο Μπεργκόλιο που πήρε το όνομα Φραγκίσκος. Όλοι έχουμε ακούσει για τον λαικό, προσιτό, εναλλακτικό Πάπα. Που επιμένει να ζει σε ένα μικρό διαμερισματάκι, να βλέπει ποδόσφαιρο και να κάνει μαθήματα αργεντίνικου ταγκό και να κάθεται στη θέση του συνοδηγού για να πιάνει λίγη κουβεντίτσα με τον σωφέρ.

Το μόνο αρνητικό που ακούστηκε όλα αυτά τα χρόνια ήταν μια πρόσφατη φωτογραφία του που τον εμφανίζει να απωθεί μια πιστή. Δεν θέλει να τον αγγίζουν λένε οι κακεντρεχείς. Δεν  θέλει να του φιλούν τα χέρια οι καλοπροαίρετοι.

Αγανακτισμένος Πάπας

Αλλά ακόμα και ο λαοφιλής Φραγκίσκος έχει σκελετούς να κρύψει στην ντουλάπα του. Όχι το ότι ήταν αρραβωνιασμένος και έτοιμος να παντρευτεί ένα κορίτσι. Ούτε το ότι διασκέδαζε σε κλαμπς. Όλα αυτά ήταν πριν Το Κάλεσμα. Και ήταν τόσο καθαρό που δεν του άφησε καμία αμφιβολία για το ότι ο κόσμος της Εκκλησίας ήταν ο προορισμός του.

Περιμένοντας την απάντηση στην πρόταση γάμου που έκανε στο κορίτσι του μπήκε σε μια εκκλησία. Ο παπάς που ήταν μέσα απαίτησε να τον εξομολογήσει. "Είδα όνειρο ότι έπρεπε σήμερα να εξομολογήσω έναν άνθρωπο"είπε στον έκπληκτο Μπεργκόλιο. "Κι από το πρωί δεν μπήκε στην εκκλησία κανείς". 

Ήταν το θεικό σημάδι που χρειαζόταν για να κάνει αυτό που ήξερε : να παρατήσει τα εγκόσμια για έναν δρόμο πνευματικό.

Ο σκελετός του πατέρα Μπεργκόλιο ήταν η στάση του την περίοδο της Χούντας. Ακόμα και τώρα οι Αργεντίνοι ψιθυρίζουν γι΄αυτόν "ο συνεργάτης".

Συνεργάτης δεν ήταν. Έτσι τουλάχιστον λέει η ταινία. Βοήθησε αντιφρονούντες να διαφύγουν του δικτατορικού καθεστώτος, προστάτεψε. Αλλά σε στιγμές που έπρεπε να αντιταχθεί δυναμικά, σιώπησε. Το πλήρωσε πολύ ακριβά. Με την αποκατάσταση της δημοκρατίας μετατέθηκε στην Κόρδοβα. Και δεν επέστρεψε στο Μπουένος Άιρες παρά χρόνια αργότερα.

Όλα όσα έζησε όμως τον έκαναν σώφρονα. Τον πρώτο Πάπα που μοιάζει με άνθρωπο, που σφάλλει και μετανοεί.

Ελπίζω έτσι να συνεχίζει να  μετανοεί και ο Βενέδικτος. Γιατί η απλή συγχώρεση ενός παιδόφιλου ιερέα (και όχι η ποινική του δίωξη), η μετάθεσή του σε άλλη ενορία, όπου συνεχίζει να εγκληματεί, και η συγκάλυψη τέτοιων περιστατικών από την παπική εξουσία δεν ξέρω πόσες μετάνοιες και προσευχές χρειάζονται για να φέρουν την λύτρωση.